UNESCO gia hạn tư cách trung tâm khoa học dạng II của Việt Nam đến năm 2034

Tại Kỳ họp lần thứ 224 ở Paris, UNESCO quyết định gia hạn thêm 8 năm tư cách trung tâm khoa học dạng II cho ICRTM và ICP của Việt Nam, mở ra giai đoạn hợp tác mới đến năm 2034.

Hội đồng Chấp hành UNESCO thông qua các nghị quyết trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 224 tại Paris.

Từ ghi nhận danh nghĩa đến thước đo năng lực thực chất

Tại Kỳ họp lần thứ 224 của Hội đồng Chấp hành UNESCO diễn ra tại Paris ngày 15/4, hai trung tâm của Việt Nam gồm Trung tâm quốc tế Nghiên cứu và Đào tạo Toán học (ICRTM) và Trung tâm Vật lý Quốc tế (ICP), trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã được gia hạn thêm 8 năm tư cách trung tâm khoa học dạng II dưới sự bảo trợ của UNESCO, kéo dài đến năm 2034. Cùng với quyết định này, Hội đồng Chấp hành cũng ủy quyền cho Tổng Giám đốc UNESCO ký thỏa thuận song phương với Chính phủ Việt Nam và ký Biên bản ghi nhớ với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho giai đoạn 2026–2034.

Điểm đáng chú ý là việc gia hạn không phải một thủ tục mang tính hình thức. Theo khung của UNESCO, trung tâm khoa học dạng II là các thiết chế do quốc gia thành viên thành lập và tài trợ, hoạt động theo thỏa thuận chính thức với UNESCO để phục vụ các mục tiêu chiến lược của tổ chức, nhưng không phải là đơn vị pháp lý trực thuộc UNESCO. Vì vậy, việc được gia hạn đồng nghĩa với việc trung tâm phải chứng minh được năng lực chuyên môn, hiệu quả hoạt động và mức độ đóng góp thực chất ở cấp khu vực hoặc quốc tế.

Cơ sở của quyết định gia hạn

Trước khi đi đến quyết định lần này, UNESCO đã tổ chức các đợt đánh giá độc lập đối với ICRTM vào tháng 9/2025 và ICP vào tháng 10/2025, và cả hai đều nhận kết quả tích cực. Theo các đánh giá được công bố, hai trung tâm của Việt Nam đã có tiến triển rõ rệt trong nghiên cứu trình độ cao, đào tạo sau đại học, mở rộng quan hệ đối tác trong nước và quốc tế, đồng thời xây dựng được cơ chế quản trị, tài chính và vận hành tương thích với tiêu chuẩn hiện hành của UNESCO.

Phó Giáo sư Phan Thị Hà Dương, Giám đốc Trung tâm quốc tế Nghiên cứu và Đào tạo Toán học (ICRTM) phát biểu tại kỳ họp lần thứ 224 Hội đồng chấp hành UNESCO.

Dữ liệu hoạt động của ICRTM cho thấy kết quả không chỉ dừng ở biểu tượng hợp tác. Trong giai đoạn 2020–2025, trung tâm này đã tổ chức 15 trường học quốc tế với hơn 500 học viên và 35 giảng viên quốc tế; đồng thời tổ chức 13 hội nghị khoa học quốc tế với hơn 600 nhà khoa học tham dự, góp phần thúc đẩy trên 120 công bố khoa học quốc tế thuộc danh mục SCIE. Đây là những con số đủ sức thuyết phục khi đặt trong bối cảnh khoa học cơ bản vốn đòi hỏi đầu tư dài hạn và khó đo hiệu quả bằng kết quả ngắn hạn.

Ý nghĩa thực chất của giai đoạn 2026–2034

Giá trị lớn nhất của việc gia hạn lần này nằm ở chỗ Việt Nam không chỉ giữ được một danh xưng quốc tế, mà đang củng cố dần vị trí của mình trong mạng lưới khoa học khu vực. Theo các thông tin được công bố tại kỳ họp, ICRTM đã ký các thỏa thuận với ICTP, TWAS và CIMPA; đồng thời dự kiến mời các giáo sư quốc tế làm việc dài hạn trên 2 tháng mỗi năm và tổ chức các học kỳ chuyên đề kéo dài khoảng 6 tháng để phát triển nhóm nghiên cứu mạnh.

Nói cách khác, tác động của quyết định này không chỉ nằm ở uy tín đối ngoại. Nó mở ra điều kiện để Việt Nam tăng thu hút học giả quốc tế, mở rộng trao đổi học thuật, hình thành các nhóm nghiên cứu xuất sắc và kết nối mạnh hơn với ASEAN, châu Phi cùng các mạng lưới khoa học toàn cầu. Với toán học và vật lý là nền tảng, hai trung tâm này cũng được kỳ vọng đóng góp trực tiếp hơn cho các bài toán ứng dụng như mô hình hóa dữ liệu, dự báo thời tiết và các công nghệ mới. 

-----------------------------------------------------------------------------------

TẬP ĐOÀN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ BÁCH KHOA 

Địa chỉ: Số 3 Công Trường Quốc Tế, Phường Xuân Hoà, TPHCM 

Điện thoại: (0287)102 0246 - 090 303 0246 

Email: admin@bachkhoa.tech 

Website: https://bachkhoa.tech